2026 жылы ЖҚЕ айыппұлдарына 50% жеңілдік мерзімін есептеу қағидалары
Әкімшілік айыппұл сомасының 50%-ын қысқартылған іс жүргізу тәртібімен төлеу құқығы Қазақстан Республикасының Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодексінің (ӘҚБтК) 811-бабында бекітілген. Арнайы автоматтандырылған өлшеу құралдарымен («Сергек» камералары мен стационарлық жылдамдық өлшегіштер, ӘҚБтК 31-бабы) тіркелген құқық бұзушылықтар үшін процестік мерзімдерді есептеудің арнайы тәртібі белгіленген.
Мерзімнің басталу кезеңі (ӘҚБтК 739 және 743-баптары)
Әкімшілік құқықтағы маңызды қағида: мерзім жолда заңбұзушылық орын алған күннен есептелмейді, сондай-ақ нұсқама шығарылған күннен де емес, тек нұсқаманың тұлғаға тиісті түрде жеткізілген күнінен бастап есептеледі:
- Электрондық хабарлама (743-баптың 4-1, 4-2 бөліктері): eGov Мобильді азаматтар базасында тіркелген ұялы телефон нөміріне мәтіндік хабарламаның (1414 нөмірінен SMS) келіп түсуі немесе eGov.kz жеке кабинетіне хабарламаның жеткізілуі.
- Қағаз түріндегі нұсқама: адресаттың жеке қолы қойылып табысталған тапсырыс хат.
- Мерзімнің басталуы (739-бап 2-бөлігі): тәулікпен есептелетін мерзім нұсқама жеткізілген күннен кейінгі тәуліктің 00:00-ден басталады. SMS келген күн 7 тәуліктік кезеңге кірмейді.
Мерзімнің соңғы күні жұмыс істемейтін күн болғанда (ӘҚБтК 739-бабы)
Тәулікпен есептелетін мерзім соңғы тәуліктің 24:00-інде аяқталады (ӘҚБтК 739-бабының 4-бөлігі). Мерзімнің соңы демалыс немесе мереке күніне келсе, келесі бірінші жұмыс күні есептелетіні туралы қағида 739-баптың 5-бөлігінде берілген және мәтін бойынша айлармен немесе жылдармен есептелетін мерзімдерге қатысты. Оның 811-бап бойынша 7 тәулікке тікелей қолданылатыны ӘҚБтК-де айтылмаған. Жұмыс істемейтін күндер «ҚР мерекелері туралы» № 267-II Заңы бойынша анықталады.
Сонымен бірге, мобильді банк қосымшаларында (Kaspi, Halyk) және ӘРБТ автоматты шлюздерінде 100% сомаға көшу күнтізбелік 7 тәулікпен шектелуі мүмкін. Техникалық түсініспеушіліктерді болдырмау үшін калькулятор кепілді мерзімді (қатаң 7 тәулік) және сүйенуге болмайтын, ауыстырылған анықтамалық күнді көрсетеді, төлемді кепілді мерзім аяқталғанға дейін жасауды ұсынады.
Автоматтандырылған камералардың айыппұлдар каталогы (2026 жыл, 1 АЕК = 4 325 ₸)
Айыппұл мөлшерлері 2026–2028 жылдарға арналған бюджет туралы № 239-VIII Заңмен бекітілген айлық есептік көрсеткішке (АЕК = 4 325 ₸) байланысты есептеледі:
| Құқық бұзушылық | ӘҚБтК бабы | АЕК | Толық сомасы (100%) | 50% жеңілдікпен |
|---|---|---|---|---|
| Жылдамдықты 10–20 км/сағ асыру | ӘҚБтК 592-бап 1-бөлігі | 5 АЕК | 21 625 ₸ | 10 813 ₸ |
| Жылдамдықты 20–40 км/сағ асыру | ӘҚБтК 592-бап 2-бөлігі | 10 АЕК | 43 250 ₸ | 21 625 ₸ |
| Жылдамдықты 40–60 км/сағ асыру | ӘҚБтК 592-бап 3-бөлігі | 20 АЕК | 86 500 ₸ | 43 250 ₸ |
| Жылдамдықты 60 км/сағ және одан жоғары асыру | ӘҚБтК 592-бап 3-1-бөлігі | 40 АЕК | 173 000 ₸ | 86 500 ₸ |
| Жыл ішінде жылдамдықты 20–60 км/сағ қайталап асыру | ӘҚБтК 592-бап 4-бөлігі | 30 АЕК | 129 750 ₸ | 64 875 ₸ |
| Жыл ішінде жылдамдықты 60 км/сағ және одан жоғары қайталап асыру | ӘҚБтК 592-бап 5-бөлігі | 60 АЕК | 259 500 ₸ | 129 750 ₸ |
| Бағдаршамның тыйым салатын сигналына өту | ӘҚБтК 599-бап 1-бөлігі | 10 АЕК | 43 250 ₸ | 21 625 ₸ |
| Бағдаршамның тыйым сигналына қайталап өту | ӘҚБтК 599-бап 2-бөлігі | 15 АЕК | 64 875 ₸ | 32 438 ₸ |
| Таңба, белгі, Bus Lane, тоқтау сызығы талаптарын бұзу | ӘҚБтК 601-бап 1-бөлігі | 3 АЕК | 12 975 ₸ | 6 488 ₸ |
| Белгілер мен таңбалар талаптарын қайталап бұзу | ӘҚБтК 601-бап 2-бөлігі | 10 АЕК | 43 250 ₸ | 21 625 ₸ |
| Қауіпсіздік белдігін тақпау | ӘҚБтК 593-бап 2-бөлігі | 5 АЕК | 21 625 ₸ | 10 813 ₸ |
| Көлік жүргізу кезінде телефон пайдалану | ӘҚБтК 591-бап 1-бөлігі | 5 АЕК | 21 625 ₸ | 10 813 ₸ |
| Тоқтау немесе тұрақ ережелерін бұзу | ӘҚБтК 597-бап 1-бөлігі | 5 АЕК | 21 625 ₸ | 10 813 ₸ |
| Тротуарда, көгалдарда, балалар алаңында тұру | ӘҚБтК 597-бап 2-бөлігі | 10 АЕК | 43 250 ₸ | 21 625 ₸ |
50% жеңілдік қолданылмайтын жағдайлар (ӘҚБтК 810-бабы 2-бөлігі)
- Айыппұлдан басқа жаза түрлері болса: көлік жүргізу құқығынан айыру көзделген баптар бойынша қысқартылған іс жүргізуге тыйым салынады (мысалы, мас күйде көлік жүргізу 608-бап — 7 жылға айыру, қарсы бетке шығу 596-бап 3-бөлігі — 6 айға айыру).
- Келіспеушілік және шағымдану: бейнекамера көрсеткіштерімен келіспей шағым түсірген жағдайда қысқартылған тәртіп жойылып, іс 100% айыппұл көлемімен жалпы тәртіпте қаралады.
Жиі қойылатын сұрақтар (ЖҚЕ айыппұлдары және 50% жеңілдік)
Айыппұлды 50% жеңілдікпен төлеудің 7 тәуліктік мерзімі қай кезден бастап есептеледі?
ҚР ӘҚБтК 739-бабының 2-бөлігіне сәйкес, мерзім нұсқама тиісті түрде жеткізілген күннен кейінгі тәуліктің 00:00-ден бастап есептеледі. 1414-тен ресми SMS келген немесе тапсырыс хат қолға табысталған күннің өзі 7 тәулікке кірмейді. Камераның жолда тіркеген күні де мерзімнің басталу нүктесі болып саналмайды.
7 тәулік күнтізбелік пе әлде жұмыс күндерімен есептеле ме және мерзімнің соңы демалысқа келсе не болады?
ҚР ӘҚБтК 811-бабында мерзім жұмыс күндерімен емес, қатаң түрде «жеті тәулік» (24 сағаттық астрономиялық кезең) деп бекітілген. ӘҚБтК 739-бабының 5-бөлігі мерзімнің соңы жұмыс істемейтін күнге келсе, оны келесі жұмыс күніне ауыстыруды көздейді, бірақ мәтін бойынша ол айлармен және жылдармен есептелетін мерзімдерге қатысты; тәулікпен есептелетін мерзім үшін бұл тікелей айтылмаған. Сондықтан калькулятор ауыстыруды тек анықтамалық күн ретінде көрсетеді. Тәуекелді болдырмау үшін айыппұлды қатаң 7 тәулік аяқталғанға дейін төлеңіз.
Kaspi немесе Halyk қосымшасында айыппұлдың пайда болуы ресми жеткізілу болып санала ма?
ҚР ӘҚБтК 743-бабына сәйкес, электрондық түрдегі ресми жеткізілу болып 1414 нөмірінен (eGov порталы) SMS жеткізілуі немесе eGov.kz жеке кабинетіндегі хабарлама танылады. Мобильді банктерде жазбаның пайда болуы заңда жеке тәсіл ретінде көрсетілмегенімен, банктер деректерді ӘРБТ (ЕРАП) мемлекеттік базасынан алады, ал ондағы 7 тәуліктік кері санақ ресми хабарламамен бірге іске қосылады.
Заң бойынша 50% жеңілдік қандай жағдайларда қолданылмайды?
ҚР ӘҚБтК 810-бабының 2-бөлігі бойынша қысқартылған іс жүргізу (50% жеңілдік) бап санкциясында көлік жүргізу құқығынан айыру көзделген жағдайда қолданылмайды (мысалы, 596-бап 3-бөлігі бойынша қарсы бағытқа шығу немесе 608-бап бойынша мас күйде жүргізу). Сондай-ақ, егер жүргізуші заңбұзушылықпен келіспей шағым түсірсе, жеңілдік жойылып, іс 100% айыппұлмен жалпы тәртіпте қаралады.
Айыппұлы көп жүргізушілер үшін немесе жылдамдықты 60+ км/сағ асырғанда 50% жеңілдік жойылды ма?
Жоқ, 2026 жылғы ҚР ӘҚБтК-нің қолданыстағы редакциясында бұрын алынған айыппұлдар санына қарамастан барлық жүргізушілер үшін 50% жеңілдік сақталған. Жылына 5-10-нан астам айыппұл болғанда жеңілдікті алып тастау туралы депутаттық ұсыныстар тек талқылау сатысында. Жылдамдықты 60 км/сағ және одан жоғары асырғаны үшін енгізілген 592-баптың 3-1-бөлігі бойынша да (40 АЕК = 173 000 ₸ айыппұл) камераға түскен жағдайда 7 тәулік ішінде 50% жеңілдікпен (86 500 ₸) төлеуге болады.