2026 жылы БЖЗҚ ең төменгі жеткіліктілік шегін анықтау ережелері мен әдістемесі
Қазақстан азаматтарының зейнетақы жинағының бір бөлігін мерзімінен бұрын пайдалану құқығы ҚР Әлеуметтік кодексінің 220–222-баптарында бекітілген. Жеткіліктілік шектерін есептеу тәртібі ҚР Үкіметінің 2026 жылғы 21 мамырдағы № 422 қаулысының редакциясындағы № 521 қаулысымен бекітілген Қағидалар мен әдістемемен реттеледі.
Қолжетімді сома қалай есептеледі
Ең төменгі жеткіліктілік шегі (ЕЖШ) — бұл салымшының шотында қалуға тиіс міндетті зейнетақы жарналары (МЗЖ) мен міндетті кәсіптік зейнетақы жарналары (МКЗЖ) есебінен қалыптасқан зейнетақы жинағының азаймайтын ең төменгі сомасы. Ол зейнет жасына жеткенде ең төменгі зейнетақы мөлшерінен кем емес ай сайынғы төлемдерді қамтамасыз ету үшін актуарлық әдіспен есептелген.
Салымшының жасы уәкілетті оператордың порталы (enpf-otbasy.kz немесе eGov.kz) арқылы электрондық өтініш берген күнгі толық жаспен анықталады. Егер жинақ сомасы шектен аз немесе оған тең болса, қаражатты алу мүмкін емес.
2026 жылға арналған жеткіліктілік шектерінің ресми кестесі (20–62 жас)
Төменде Қазақстан Республикасының Үкіметі бекіткен барлық 43 жас когортасы бойынша ең төменгі жеткіліктілік шектерінің ресми шкаласы берілген:
| Жасы | ЕЖШ шегі (₸) | Жасы | ЕЖШ шегі (₸) |
|---|---|---|---|
| 20 жас | 6 670 000 ₸ | 42 жас | 14 160 000 ₸ |
| 21 жас | 6 960 000 ₸ | 43 жас | 14 560 000 ₸ |
| 22 жас | 7 250 000 ₸ | 44 жас | 14 980 000 ₸ |
| 23 жас | 7 540 000 ₸ | 45 жас | 15 400 000 ₸ |
| 24 жас | 7 840 000 ₸ | 46 жас | 15 820 000 ₸ |
| 25 жас | 8 150 000 ₸ | 47 жас | 16 250 000 ₸ |
| 26 жас | 8 460 000 ₸ | 48 жас | 16 690 000 ₸ |
| 27 жас | 8 770 000 ₸ | 49 жас | 17 140 000 ₸ |
| 28 жас | 9 090 000 ₸ | 50 жас | 17 590 000 ₸ |
| 29 жас | 9 420 000 ₸ | 51 жас | 18 050 000 ₸ |
| 30 жас | 9 750 000 ₸ | 52 жас | 18 510 000 ₸ |
| 31 жас | 10 090 000 ₸ | 53 жас | 18 980 000 ₸ |
| 32 жас | 10 430 000 ₸ | 54 жас | 19 460 000 ₸ |
| 33 жас | 10 780 000 ₸ | 55 жас | 19 950 000 ₸ |
| 34 жас | 11 130 000 ₸ | 56 жас | 20 450 000 ₸ |
| 35 жас | 11 490 000 ₸ | 57 жас | 20 950 000 ₸ |
| 36 жас | 11 850 000 ₸ | 58 жас | 21 460 000 ₸ |
| 37 жас | 12 220 000 ₸ | 59 жас | 21 970 000 ₸ |
| 38 жас | 12 600 000 ₸ | 60 жас | 22 500 000 ₸ |
| 39 жас | 12 980 000 ₸ | 61 жас | 23 030 000 ₸ |
| 40 жас | 13 370 000 ₸ | 62 жас | 23 570 000 ₸ |
| 41 жас | 13 760 000 ₸ | — | — |
2026 жылдан бастап жеке табыс салығынан (ЖТС) босату
2026 жылғы 1 қаңтардан бастап күшіне енген жаңа № 214-VIII Салық кодексі зейнетақы төлемдеріне салық салу тәртібін айтарлықтай өзгертті. Қазақстан Республикасының резидент жеке тұлғаларының баспана мен емделуге алатын біржолғы зейнетақы төлемдері түріндегі табыстары жеке табыс салығынан (ЖТС) толық босатылған. Бұрынғы төлем кезінде 10% салық ұстау немесе зейнетке шыққан кезде кейінге қалдырып төлеу тәртібі жойылды.
Қаражаттың нысаналы пайдаланылуы және уәкілетті операторлар
Шектен асатын зейнетақы жинағын уәкілетті оператор арқылы мына бағыттарға пайдалануға болады (баспана мен емделу бойынша негізгі оператор — «Отбасы банк» АҚ):
- Отбасы банкіндегі ипотека: мемлекеттік және банктің жеке бағдарламалары («Наурыз», «Отау», «7-20-25») бойынша бастапқы жарна салу, қарызды толық немесе ішінара мерзімінен бұрын өтеу.
- ТҚЖ депозиті: келешекте баспана несиесін алу үшін Отбасы банкіндегі тұрғын үй құрылыс жинақтары шотын толықтыру.
- Баспана сатып алу: сатып алу-сату шарты, жекешелендіру, үлестік қатысу бойынша пәтер немесе үй сатып алу.
- Емделу ақысы: Қағидаларға 1-қосымшадағы (ҚР ДСМ-18 Денсаулық сақтау министрінің бұйрығы, қолданыстағы редакция) тізбеден медициналық қызметтердің ақысын төлеу: орфандық ауруларды емдеу, радионуклидті және радиойодтерапия, радиохирургия, протондық терапия — дәрігерлік-консультативтік комиссияның қорытындысы бойынша. Стоматологиялық және офтальмологиялық қызметтер қазір бұл тізбеге кірмейді; тізбе Денсаулық сақтау министрлігінің бұйрықтарымен өзгереді, өзекті тізімді оператордан тексеріңіз.
Зейнет жасындағы азаматтар мен аннуитет алушыларға арналған ережелер
Заңмен белгіленген зейнет жасына жеткен азаматтарға (2026 жылы ерлер — 63 жас, әйелдер — 61 жас), сондай-ақ сақтандыру компаниясымен зейнетақы аннуитеті шартын жасасқан адамдарға Әлеуметтік кодекстің 220–221-баптарының арнайы ережелері қолданылады. Олар жиынтық зейнетақы төлемдері жоғалған табысты кемінде 40% алмастыру коэффициентін қамтамасыз еткен жағдайда жинақтың 50%-на дейін шешіп алуға құқылы.
Жиі қойылатын сұрақтар (БЖЗҚ 2026)
2026 жылы ең төменгі жеткіліктілік шегі (ЕЖШ) қалай есептеледі?
ЕЖШ — бұл болашақта ең төменгі зейнетақыдан кем емес төлемді қамтамасыз ету үшін шотта қалуы тиіс зейнетақы жинағының ең аз мөлшері. Шек ҚР Үкіметі бекіткен Әдістеме (21.05.2026 жылғы № 422 редакциясындағы № 521 қаулы) бойынша жас мөлшерін, кірістілік пен индекстеудің актуарлық мөлшерлемелерін ескере отырып, болашақ жарналарды есепке алмай есептеледі. Осы шектен асатын барлық қаражатты мерзімінен бұрын алуға болады.
ЕЖШ шегін қолдану үшін жас мөлшері қай күнге анықталады?
Салымшының жасы уәкілетті операторға (enpf-otbasy.kz немесе eGov платформасы арқылы) электрондық өтініш берген күнгі толық жаспен қатаң анықталады. Егер өтініш берген сәтте келесі туған күніңізге дейін толық жасқа толмаған болсаңыз, ағымдағы толық жасыңыздың шегі қолданылады.
2026 жылы жинақты шешкен кезде жеке табыс салығы (ЖТС) ұстала ма?
2026 жылғы 1 қаңтардан бастап жаңа Салық кодексіне сәйкес Қазақстанның салықтық резиденттері үшін баспана мен емделуге алынатын біржолғы зейнетақы төлемдері ЖТС төлеуден толық босатылған. Бұрын кейінге қалдырылған салық бойынша есептелген міндеттемелер де жойылды.
Зейнетақы жинағын нақты қандай мақсаттарға пайдалануға болады?
Қолжетімді қаражатты тұрғын үй жағдайын жақсартуға (ипотеканың бастапқы жарнасы, несиені өтеу, баспана сатып алу, Отбасы банкіндегі ТҚЖ депозитін толықтыру) немесе ҚР ДСМ-18 бұйрығымен бекітілген қызметтер тізбесі бойынша (1-қосымша: орфандық аурулар, радионуклидті және радиойодтерапия, радиохирургия, протондық терапия) ВКК қорытындысымен уәкілетті оператор арқылы емделу ақысын төлеуге бағыттауға болады.
62 жастан асқан азаматтар немесе зейнеткерлер жинақты шеше ала ма?
Зейнет жасына жеткен, зейнетақы аннуитетін ресімдеген немесе алмастыру коэффициенті кемінде 40% болатын жиынтық зейнетақысы бар азаматтар үшін ҚР Әлеуметтік кодексінің арнайы нормалары бойынша жеткіліктілік шегіне қарамастан зейнетақы жинағының 50%-на дейін пайдалану құқығы қолданылады.